Yazar Adı: Veteriner Hekim Gönen ALKAÇ

Ülkemizdeki mevcut aşılar ve örnek aşılama takvim çalışması

Aşılama; hastalıklarla karşılaşması muhtemel olan hayvanları, o hastalığa karşı korumak için daha önceden aşılamak suretiyle bağışık kılma işlemidir. Sağlıklı ve kazançlı bir hayvancılık için aşılamanın önemi her yerde vurgulanmaktadır.  

Ülkemizdeki mevcut aşıları tanıyalım;  

ŞAP AŞISI: Şap virusundan hazırlanmış monovalan, bivalan, polivalan aşılar mevcuttur. İnaktive edilmiş konsantre bir aşıdır. Hasta olanlar, hastalıktan şüphe duyulan, ileri derecede gebe olanlar ve 4 aylıktan küçük buzağılar aşılanmamalıdır. Aşılamadan 10 gün sonra başlayan bağışıklık 6 ay devam eder. Yılda iki defa ilkbaharda ve sonbaharda yapılır. Hayvanlar 5 aylık iken, 8 aylık olunca, 12 inci ayda birer kere aşılanır, bundan sonra ki yıllar da iki kez aşıya devam edilir. Bir yörede şap hastalığı çıkınca, buraya 20 kilometre kadar uzaklıktaki bütün sığırlar aşılanmalıdır.  

SIĞIR VEBASI AŞISI: Aşı her yaştaki buzağı, sığır ve gebe hayvanlara uygulanabilir. Aşılı annelerden doğan buzağılar 3 aylıktan önce aşılanmamalıdır.  

ŞARBON (ANTHRAKS) AŞISI: Hastalığın sık görüldüğü bölgelerde yılda bir defa ve ilkbahar aylarında (hayvanlar yaylıma çıkmadan )uygulanmalıdır. Eğer hastalık ortaya çıkmış ise hastalıksız hayvanlara hemen yapılmalıdır. Aşılamadan sonra bağışıklık 1-2 hafta içinde başlar ve 1 yıl kadar devam eder. Ancak 2 aylıkten küçüklere aşı uygulanmamalıdır.  

BRUCELLA AŞISI: Aşı 4-8 aylık dişi danalara yapılır.Tek bir aşılama genellikle yeterli olur. Boynun sol tarafından deri altı uygulanır. Aşı canlı aşı olduğundan aşılamadan sonra (anafilaktik) şok görülebilir. Ayrıca aşı uygulanırken el, yüz ve özellikle gözlere bulaştırılmamalıdır.    

ENTEROTOKSEMİ AŞISI: Sığırlarda enterotoksemi, yanıkara, enfeksiyöz nekrotik hepatit ve tetanozda kullanılan aşılar mevcuttur. Aşısız annelerden doğan yavrular 2 haftalık yaşta aşılanmalıdır. Aşılı annelerden doğan yavrular 10-12 haftalık yaşta aşılanmalıdır. İkinci aşılama 4-6 hafta sonra yapılır.  

LEPTOSPİROZ AŞISI: Vibrio-lepto5 isimli aşı hem leptospiroza hem de Campylobacter fetus'a karşı etkilidir. Bu aşı çiftleşme dönemine 2-6 hafta kala uygulanmalıdır. Yılda bir tekrarlanır. Kesimine 21 gün kalan hayvanlara uygulanmamalıdır.    

PASTÖRELLA AŞISI: Hastalığın görüldüğü yerlerde mevsiminden önce aşı mutlaka yapılmalıdır. Gebelerde rahatlıkla kullanılabilir.  

SEPTICEMIA NEONATORUM AŞISI: Ülkemizde buzağı ishallerine bağlı ölümler çok görüldüğü için mutlaka yapılmalıdır. Özellikle kültür ırkı yetiştiricilik yapan ve hijyenik önlemler alınmayan işletmelerde mutlaka uygulanmalıdır. Gebe inekler doğumlarına 3 ay kala 1 hafta arayla 3 kez aşılanmalıdır. Koruyucu olarak buzağılara doğar doğmaz yapılmalıdır. Koruma süresi 15 gündür.  

YANIKARA AŞISI: Gebelerde de kullanılabilir. 8 ay süren bağışıklık sağlar. Yılda bir defa ve ilkbaharda yapılır.  

PARATÜBERKÜLOZ AŞISI: Canlı aşıdır ve %76 oranında bağışıklık verir. Aşılı hayvanlar ömür boyu uygulanan tüberkülin (tüberküloz testi) testine pozitif cevap verebilir. Sağlam anneden doğmuş buzağılara doğumdan sonra 10-30. günler arasında uygulanır.  

BOTULİSMUS AŞISI: Bağışıklık süresi 6 aydır. Sığırlara 14 gün arayla uygulanır.  

THEİLERİA ANNULATA AŞISI: Her yaştaki sığıra uygulanabilir. Bağışıklık 45 gün sonra başlar ve en az 1 yıl sürer. Aşı hastalık mevsiminden en az 2 ay önce uygulanmalıdır.    

IBR AŞISI: IBR , Bovin viral diyare, PI-3, Bovine respiratory syncitial virus ve Haemophilus somnustan ileri gelen hastalıklara karşı bağışıklık kazandırmak amacıyla karma aşı şeklinde mevcuttur. Her yaş ve ağırlıktaki hayvana deri altı yolla uygulanır. İlk yıl 2-4 hafta arayla tekrar edilmelidir. 6 aylık ve üzeri yaştaki danalara 2 doz önerilir. Bovin viral diyare için çiftleşme öncesi canlı aşılarla aşılama hastalığın önüne geçer.  

MASTİTİS AŞISI: Hijyen, temizlik ve meme sağlığı kontrolüne yönelik tüm önlemlerin yanı sıra bu konuda size yardımcı olacak bir veteriner hekimden mastitise karşı uygun bir aşılama programı istenilmelidir. Böylece enfeksiyondan ari sığırlarda bölgede önceden belirlenen mikroplara karşı uygun bir aşılama programı hazırlanarak sütçü sığır işletmelerinde meme sağlığı ilerletilebildiği gibi süt verimi ve kalitesi de yükseltilebilir. Sağaltım ve koruma sağlar.  

E.COLİ AŞISI: Gebe ineklere doğumlarına1,5-2 ay kala birer hafta ara ile 3 defa uygulanır. Buzağılara aşı uygulanmaz.      

Aşı programında hastalıklar ve salgınlar rol oynar. Doğumu takiben bu program başlar sağlıklı ürün sağlıklı sürü için gereksiz görülmeyip önlemleri almak çiftliği, sahibini, çalışanlarını ve o ürünleri kullanan müşterileri kurtarır. Benim sürümde yok denmemelidir bulaşma yolları göz önünde tutulup korunmalar uygulanmalıdır.  
   

ÖRNEK BİR AŞILAMA TAKVİMİ OLUŞTURURSAK;

(0-4 AYLIK BUZAĞILAR İÇİN)  Buzağılar için aşılama esasta, önceden de dediğimiz gibi ana karnında başlanır. Anneye gebeliğin 6.-9. ayları arasında kolibasilloz(e.coli), rotavirus, coronavirus, pastörella'ya etkili aşı yapılır.  

 -Buzağı doğar doğmaz BOVİ SERA antiserumu yapılır. Bu aşı da e.coli, coronavirus, rotavirus'a karşıdır. Buzağı doğar doğmaz yakalanabileceği buzağı ishaline karşı önlem alınmış olunur.  

 * Not: Buzağının göbek kordonu iyotlu bir solüsyona batırılacak, ağız sütü içirilecek, buzağı annesinin yanından ayrılacak.  

 -Buzağı doğduktan 14 gün sonra Solunum Yolu Komplexi Hastalıklarına karşı Bovilis Bovipast RSP yapılır. (BRSV,PI3,Manhemia hemolytica'ya karşı aşıdır)  

 Solunum yolu komplexi aşısını yaptıktan 21 gün sonra rapeli(tekrarı) uygulanır.  

 -Buzağı 2,5 aylık olduğunda Clostridyal etkenlere karşı (Cl.hemoliticum, Cl.chauvaei, Cl.novyi, Cl.sordelli) aşılama yapılır.  

 Yapıldıktan 21 gün sonra rapeli uygulanır.(buzağılar yaklaşık 3-3.5 aylık olurlar)  

 -Bölgede Antraks varsa,2 aylıktan büyük olan buzağılara Antraks Aşısı uygulanır ve yılda 1 tekrarlanır.  

 -4 aylık olan buzağılara Şap Aşısı uygulanır.6ayda bir rapeli yapılır.Bar vac 8 (rapeli uygulanır)    

-4-6 aylık buzağılara Brucella Genç Aşısı (S-19) uygulanır.  

*Enteretoksemi Aşısı aşılı anneden doğanlara 10-12 haftalıkken,aşısız anneden doğanlara 2 haftalıkken yapılır.

 *Kene mevsiminden en az 2 ay önce (nisan,mayıs gibi) Theleria Aşısı uygulanmalıdır. (antiparaziter)

 *Kuduz Aşısı: Kuduz salgını ya da hastalık riski olan bölgelerde aşılama yapılmalıdır.  

 SAĞMAL İNEKLER İÇİN ÖRNEK BİR AŞI TAKVİMİ OLUŞTURACAK OLURSAK;  

 Yılda 1 buzağı aldığımızı hesaplayarak;
- Aşımdan 2-6 hafta önce Leptospira Aşısı yapılır.Yılda 1 (gerekiyorsa) tekrarlanır.  
-Brucella Aşısı sadece 4-8 aylık olan hayvanlara uygulanabilir. 8 aylıktan büyüklere uygulanmaz.  
-Tohumlamayla birlikte Şap ve Theleria Aşıları yapılır ve Şap aşısı 6 ayda bir tekrarlanır  
-Doğumdan 8hafta önce ve doğumdan 3 hafta önce (yani gebeliği 30. haftası ile 35. haftası) 2 doz şeklinde Buzağı Septisemisi Aşısı gebe anneye yapılır.  
-Gebeliğin 6.-9. ayları arasında Mastitis 'e karşı aşılama yapılmalıdır. (mastivac) uygulandıktan 15 gün sonra rapeli uygulanır.  
-Bölgede Antraks çıkmışsa 2 aylıktan küçük buzağılar hariç hastalığa yakalanmayanlara yapılır.  
-Bölgede kuduz varsa kuduz aşısı uygulanır.





ETİKETLER: aşılama,yanıkara aşısı,mastitis aşısı
YAZARIN DİĞER YAZILARI